Öğrenci Merkezli Eğitim
Uygulama Modeli
(II.Bölüm)

ÖME ve Eğitim Programları

ÖME Programlar_Sayfa 3

2. DÜŞÜNME BECERİLERİ

Öğrenci merkezli eğitim modelinde hedef, akademik becerilerin yaşam becerilerine dönüşmesidir. yaşamda kullanılmasını ve öğrenmeyi öğrenmek için düşünme becerilerinin gelişimini sağlamaktır. Düşünme becerilerinin geliştirilmesi için problem çözme , analitik, eleştirel ve yaratıcı düşünmenin geliştirilmesi gerekir.

Aklın sınırlarını genişletmek ve bir problem için yaratıcı çözüm geliştirmek için nasıl düşünüleceğini bilmek gerekir. Düşünmeyi bilmek iyi bir eğitiminin öğrencilere kazandırdığı bir beceri olmalıdır.

Düşünme, mevcut bilgilerden başka bir şeye ulaşma ve eldeki bilgilerin ötesine gitme şeklinde tanımlanmaktadır (Gole, Scribner, 1974, s. 145. Aktaran.Özden 2000.87))

Öğrenciler okuldayken birinci ve ikinci el kaynaktan bilgileri ayırt etmeyi yazarın veya konuşmacının çıkarsamalarını ve ileri sürülen nedenlerin geçerliliğini değerlendirmeyi öğrenmelidirler (Brokfıeld, 1988 Aktaran.Özden 2000.87)

Bu yeteneklerle donatılan bireyler ön yargılı ve taraflı yorumların etkisi altında kalmadan kendi doğrularını bulabileceklerinden kolayca yönlendirilemeyeceklerdir.
Öğrencilere kazandırılması gereken diğer bir düşünce türü de, sistem düşüncesidir. Sistem . düşüncesi, büyük tabloyu görmemizi sağlar. Bizi ayrıntılar arasında boğulmaktan kurtarır. Bakışımızı zenginleştirir (Senge, 1990, s. 69 Aktaran.Özden 2000.87). Sistem düşüncesini edinenler, kişilere ve olaylara takılmadan fikirleri konuşabilen insanlardır.

Düşünme Biçimleri

De Bono (1985 ),insanların altı yaygın düşünme biçiminin olduğunu ve bunları kafalarına taktıkları hayali şapkalarla ifade etmiştir. İnsanlar kendilerine ulaşan verileri değerlendirmede, problem çözmede ve akıl yürütmede yaygın olarak altı renk şapka kullanır:

Beyaz şapkayı takanlar daha çok olgu ve rakamlarla ilgilenirler.
Kırmızı şapkayı takanlar, duygusallığı temsil ederler.
Siyah şapkayı takanlar her şeyin niçin'ini dert edenlerdir.
Sarı şapka iyimser düşünenleri temsil eder.
Yeşil şapka yaratıcı ve yeni fikirlere açık olan insanları temsil eder.
Mavi şapkalı düşünürler kontrolle ilgilenirler.

De Bono hiçbir düşünme biçiminin olayın veya eşyanın tümünü görmeyi sağlayamayacağını ve etraflıca düşünme denilen yatay düşünce yeteneğine ihtiyaç olduğunu belirtmektedir. Bu açıdan sistem düşüncesi veya eleştirel düşünmenin geliştirilmesi gerekmektedir(Özden 2000.94)

Düşünme becerilerinin geliştirilmesi için neler yapılabilir?

1. Bireyin kendi düşüncesini gözden geçirmesi,
    

2. Erken yaşlarda bireylerin düşünmeleri ve hayal kurmaları için teşvik edilmesi.
    

3. Öğrencilerin düşünmeleri için uygun koşullar yaratılması(sinema, müze, konser vb. yerlere götürülebilir).
    

4. Şaka oyunları, kelime oyunları, kelime ve durumların farklı görünüşlerine dikkat çekilir.
    

5. Öğrencilerin bütün yönlerden bakmaları için ortam hazırlanmalı. Bazen yalnız "evet" cevabı arkasından başka sorumluluklar getirebilir. Buna dikkat etmeleri sağlanmalıdır.
    

6. Öğrenciler eğilimleri ve kalıplan bulmaları ve bağlantıları kurmaları için teşvik edilmelidir.
    

7. Alışılmadık sorular sorulur.
    

8. Öğrencilere benzer sözcüklerin anlamlan, arasındaki farklılığın ne olduğu ve ne anlama geldiği sorulur.
    

9. Öğrenciler diğer bakış açılarını dikkate almaları için teşvik edilir.
    

10. Sistematik düşünceyi kazandırmak için yazmaları sağlanmalıdır. Düşüncelerini kağıt üzerine dökmeleri için ortam oluşturulur.
     

11. Doğru soru sormaları için rehberlik edilmelidir.

Düşünmeyi sağlayan diğer stratejiler

1. Evet ama neden?
   Öğrencilere bir cevabın neden doğru olduğu sorulmalıdır.
    

2. Faydası nedir?
   Bilginin kullanımına uygun sorular sorulur. Bu bilgiyi bilmenin ne gibi faydası olur?
    

3. Bir yeniliğin veya değişimin uygulanması ile ilgili sorular sorulur.
   
   Bunun için:
   Uyarlanma, bir fikir başka bir fikre uyarlayarak sorulur.
   Değiştirme: bir olay, bir fikir ve öykü değiştirilerek sorulur.
   Yer değiştirme, bir şey başka bir şeyin yer değiştirilerek sorulur.
   Büyütme, bir konuya eklemeler yaparak, çoğaltarak, genişleterek sorulur,
   "............maddelerine siz hangi maddeyi eklemek isterdiniz."
   Küçültme, bir konuyu küçülterek parçalara ayırarak bazı bölümleri iptal edilerek sorulur.
   Yeniden düzenleme, sıralamalar değiştirilerek sorulur.
   Olayları ters çevirerek sorma:"Sabah yatıp akşam kalksaydık ne olurdu"?
   Birleştirme, iki veya daha fazla şey birleştirilerek sorulur.
    

4. Formüle ederek veya savunarak ispatlanacak sorular sorulur.
    

5. Doğru, yanlış veya hiç biri, ezberlenmiş bilgi ile cevaplandırılan sorular arkasından neden bu şekilde olduğu sorulur.
    

6. Nedir? yerine Neden? Öğrencileri dikkatli bir analize yönelten birden fazla doğru cevabı olan sorular sorulur.
    

7. Kavramlar, olgular, olayları değerlendirerek karşılaştırmayı gerektiren sorular sorulur.
    

8. Sıra dışı ve yaratıcı fikirler gerektiren sorular sorulur (Shalaway, L. (1997). Clark, Barbara (1992)

1. PROBLEM ÇÖZME BECERİSİ

Problem çözme becerisinin geliştirilmesine yönelik pragmatizm, eksperimentalizm gibi felsefi akımların yansıması olarak ilerlemeci eğitim felsefesini bilim ve bilimsel yönteme dayandıran  Wîlliam James ve John Dewey eğitim ortamında öğrencinin merkeze alınmasını önererek tüm değişkenlerin ona göre düzenlenmesini savunmuşlardır (Dewey 1930; 3/4)(Aktaran N. Kalaycı).

Problem çözme, öğrencilerin karar verme yetilerini geliştirmek için kullanılan bir öğretim yöntemidir. Amacı öğrencilerin karar verme yetilerini geliştirmek ve hayat boyu kullanabilecek problem çözme yeteneği kazandırmaktır. Problem çözme istenilen hedefe ulaşabilmek için etkili ve yararlı olan araç ve davranışları alternatifler arasından seçme ve uygulama olarak tanımlanabilir. (Demirci, 1996).

Problem çözme yönteminde analiz, genelleme, ve sentez gibi üst düzey bilişsel fonksiyonlar kullanılır (Küçükahmet, 1995).

Problem çözme becerisinin geliştirilmesi okullarda matematik ve fen bilgisi ağırlıklı derslerin dışında diğer derslerde de kullanılması gereken bir yöntemdir. Bilimsel düşünme ve problem çözme becerileri sosyal bilimlerin kapsamında yer alan diğer becerilerden ayrı tutulmamalıdır.

Problem çözme bir düşünme becerisidir. Birey problemi ya kendi kendine ya da grupla çözer. Burada sınıf ortamında, öğrencilerin grup ya da gruplar oluşturarak problem çözme yöntemiyle öğrenmelerine işaret edilmektedir. Öğretimde öğrenci etkin olarak öğrenmenin planlanmasına ve öğrenme ürünlerinin değerlendirilmesi faaliyetlerine katılır. Bruner'in buluş yoluyla ve Klausmeier'in açıkladığı amaçsal öğrenme anlayışı büyük ölçüde problem çözerek öğrenmeye işaret eder. Genelde öğrenmenin yükü öğretmenden çok öğrencinin omzundadır. Burada sözü edilen grupla ya da gruplar oluşturarak problem çözerek öğrenme, bir özelliği ile buluş yoluyla öğrenme ve amaçsal öğrenmeden ayrılır. Bunlardan biri öğrenme sürecinde öğrenen ve öğretenin ufuklarının neler olduğu, öğrenene görevlerinin niçin nasıl değerlendirileceği, ölçütlerin neler olduğu, öğretimin başlangıcında, öğrenci ve öğretmen arasında bir anlaşmaya bağlanmalıdır. Bu özelliğe buluş yoluyla ve amaçsal öğrenmede rastlanmaz.

Öğrenme sürecinde, bireyin hatırlama, algılarını yeniden kodlama, yeni ürün meydana getirme grup üyeleriyle birlikte, iş birliği içinde öğrenmeyi sürdürme gibi etkinlikleri, öğrenme biçimi ve stratejileriyle ilgilidir. Öğrenme ortamında öğrenci-öğretmen, tüm bireyler, daha önce çeşitli yerlerde ve durumlarda, çeşitli insanlarla gelişen tecrübeleriyle derse gelir, bir öğrenme konusu proje ya da problemle karşılaşır, iletişimi başlatırlar. Tartışma sırasında bireyler birbirlerinin ihtiyaçlarını ve yaklaşımlarını anlayabilir, kendilerinin zayıf ve güçlü oldukları konuları anlarlar. Kendi görüşleri ve öğrenme biçimleri değişebilir. Bireylerin, kendi kendilerine öğrenme sorumluluğunu olma olasılığı artar.

Öğrencinin, öğretmenin dışındaki insanlardan da öğreneceği çok şey vardır. Bu kişiler, yaşıtları kendinden küçük ya da kendinden büyük insanlar olabilir. Bu nedenle grupça çalışma, öğrenmede önemli bir faktördür.

Problemin çözümünde aşağıdaki yol izlenebilir;

1. Sorun ortaya konur, öğretmen ve öğrencilerle birlikte tartışılır. Problem tanımlanır.

2. Problem çözümlenir, tartışılır. İhtiyaçlar ve beklentiler tanımlanır.

3. Hedeflere nasıl ulaşılacağı, yöntemin ne olacağı kararlaştırılır. Çeşitli kaynaklardan toplanan bilgilerin ışığında, hedeflere nasıl ulaşılacağı belirlenir. Gereğinde planda değişiklik yapma kararı alınır.

4. Öngörülen değişiklikler yapılır.

5. Yeni teknikler işleme konur: Uygulamada kullanılan tekniğin etkisi yakından izlenir. Değişiklikleri, değerlendirmelerle güçlendirilir.

6. Bir sonraki probleme geçilir: Değişiklikler, grubu, daha sonraki problemi tanımlanma doğrultusunda yönlendirir.
   
   Yararları

   • Karar verme yeteneğini geliştirir.

   • Eleştirel düşünmeye yardımcı olur.

   • Etkin katılım sağlar.

   • Geniş ilgi ve merak uyandırır.

   • Problem çözme sürecinin alışkanlık haline gelmesine yardımcı olur.

   • Gözlemleme, rapor etme, karşılaştırma, bilgileri düzenleme, yorumlama, değerlendirme ve özetleme gibi yeteneklerin gelişmesine katkıda bulunur.

   • Yaratıcı düşünceyi geliştirir.

   • Demokratik tavır ve tutumları geliştirir.

   • Hem bilişsel hem duyuşsal öğrenmeyi sağlar.

   • Öğrencilerin sorumluluklarını geliştirir.

   • Ders kitabı dışındaki kaynaklardan yararlanmayı sağlar.

   • Öğrenciler başarısız oldukları durumlarda da öğrenme imkanına sahip olurlar.

2. ELEŞTİREL DÜŞÜNME BECERİSİ

Eleştirel düşünme hakkında bir çok tanım yapılmaktadır. Eleştirel düşünmenin en yüzeysel tanımı şu şekilde belirtilmektedir:" amaçlı, mantıklı ve hedefe yönelik düşünme ve farklı bakış açılarından dikkatli ve mantıksal olarak bilgi ve fikirlerin çözümlenme becerisidir".

Bu da öğrencilerin şu tür sorulan cevaplamasını gerektirmektedir:

• Hangi bilgileri içeriyor,

• bu problemi nasıl çözerim?

Öğrencilerden de şu soruları sorması beklenir:

• bunun doğru olduğu nasıl kabul edilebilir?

• Bu sayıltıyı değerlendirmek için hangi ölçütleri kullanabilirim?

• Bu problemi çözmek için daha iyi bir yol var mı?

Eleştirel düşünme becerisi geliştirilen öğrenciler:

• Karışık konuların analizini yaparlar ve karar alma becerileri gelişir.
   

• Mantıklı sonuçlara ulaşmak için bilginin sentezini yaparlar.
   

• Yerilerin mantığını, geçerliliğini ve uygunluğunu değerlendirirler.
   

• Karışık problemleri çözerler.
   

• Yeni sorular bulmak için bilgi ve anlamayı kullanırlar
   

• Yetkili kişilerin sayıltılannı sorgularlar
   

• Gözlem ve çıkarım arasında ayrım yaparlar.
   

• Herhangi bir tartışmadaki sayıltıları belirlerler ve geçerliliğini yargılarlar.
  Kullanılan mantığın özelliğini tanımlarlar.Tüme varım ya da tümden gelim muhakemelerinden hangisinin kullanılacağını bilirler.
   

• Uygun olmayan muhakeme türlerini tanımlarlar.
   

• Olumlu sonuç vermesi düşünülen bir tartışmanın sona erdirilip ilerlemesi için yeni bilgi ve kanıtlara gereksinim duyulduğunu unutmazlar.
   

• Dairesel muhakemeyi unutmazlar
  Önce hedeflerin gözden geçirilmesi gerekir.Bu hedefler hangi becerilerin kazandırılmasına yöneliktir ve önemi nedir? Bu hedefler eleştirel düşünme becerisini geliştirecek nitelikte midir? Öğrencilerin eleştirel düşünme becerilerinin ders yılı başında ölçülmesi planlama yapmak ve materyalleri hazırlamak bakımından önemlidir. Öğrencilerin ders ya da konu ile ilgili görüş ve değerlerini ölçmeye yönelik düzenlenmiş bir test hazırlanabilir. Öğrencilerin cevaplan dikkatlice incelendiğinde bunun planlama aşamasında nasıl kullanılacağı hakkında karar verilebilir.

Eleştirel düşünmeyi teşvik etmek için grup çalışması nasıl kullanılır.

İyi yapılandırılmış grup tartışmaları formunda öğrenciler arasında iyi etkileşim kurma eleştirel düşünmeyi oluşturmada rol oynamaktadır. Ders araç ve gereçlerini tartışmak hipotezlerde bulunmalarına, düşünceyi teşvik eden sorular sormalarına, diğer görüş açılarını duymalarına, ifadeleri analiz etmelerine ve kendi mantıklarını anlatmalarına yardımcı olmaktadır. Birbirlerinin muhakeme becerilerini de gözlemleyip eleştirebilirler (http://wwwl.umn.edu).

Richard Paul (1988; 49) eleştirel düşünmeyi gözlem ve bilgiye dayanarak sonuçlara ulaşmak olarak tanımlar. Norris (1985; 40-45) eleştirel düşünce öğrencilere daha önceden bildikleri her şeyi uygulamalarına ve kendi düşüncelerine değer biçip onu değiştirmeleri olarak tanımlamıştır. Eleştirel düşünme temelde bilgiyi etkili bir biçimde elde etme değerlendirme ve kullanma yeteneği ve eğilimine dayanır.

Bir makalenin eleştirel değerlendirilmesi.

• Düşünce, niyet ve mesaj olarak değişik açılardan eleştirilebilir.
   

• Sunum, düzenleme, akıcılık, okunabilirlik, uygun uzunluk, dil bilgisi, imla ve yazarın amacı açısından değerlendirilebilir.
   

• Yazarın düşünce, argüman ve çıkarsamaları mantıksal ilişkililik, olgusallık, koşullara uygunluk ve verilerin sağlamlılığı, açısından analiz edilebilir.
   

• Okuyucuda uyandırdığı duygu, betimlemelerin canlılığı, mecaz ve anlamların görsel çağrışımları açılarından değerlendirilir (Özden 2000).

  Eleştirel düşünmenin beş ana kuralı bulunmaktadır. Bunlar;

1. Tutarlılık; Eleştirel düşünen düşüncedeki zıtlıkları ortadan kaldırabilirleridir.
    

2. Birleştirme; Eleştirel düşünen düşüncenin tüm boyutlarını ele alabilmelidir.
    

3. Uygulanabilme; Kişi anlayabildiklerini de ekleyerek anladıklarını bir modelde uygulayabilmelidir.
    

4. Yeterlilik; Eleştirel düşünen kişi deneyimlerini ve sonuçlarını sağlam bir şekilde oturtabilmelidir.
    

5. İletişim Kurabilme; Eleştirel düşünen kişi düşündüklerini birleştirerek anladıklarını çevresine anlaşılır bir şekilde iletebilmelidir (Aktaran Demirel 2000. 14).

Öğrencilerin eleştirel düşünmeyi öğrenmesi öğretmenlerin bu konuda eğitilmiş olmasına bağlıdır. Eleştirel düşünmenin faydalan her yönüyle belirlenmeli ve öğretmenler bilgilendirilmelidir. Eleştirel düşünce her yaştaki insana öğretilebilir. Eleştirel düşünme becerilerini oluşturan duyuşsal ve bilişsel öğrenme becerilerinin bir listesi Ek'ler Bölümünde verilmiştir.

3. YARATICI DÜŞÜNME BECERİSİ

Yaratıcı düşünme öğrenci merkezli eğitimde öğrencilerde kazandırılacak hedeflerin başında gelmektedir. Öğrencilerin problem çözmeleri, düşünme becerileri kazanmaları için önemli bir yaklaşımdır.

Doğuştan getirilmiş olan yaratıcılık her çocukta bulunabilir, fakat yaratıcılığın sürekliliği gelişimi, derecesi ve ortaya çıkışı, kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Yaratıcılık, esneklik, çok yönlü düşünme, çevreye ve insanlara karşı duyarlılık, karşılaşılan yeni durumlara karşı uyanık ve ilgili olma,akıcılık, rahat çabuk ve bağımsızca düşünebilme ve hareket edebilme, orijinallik, farklı ve değişik sonuçlara varabilme gibi özellikleri içermektedir (Mangır ve Çağatay Aral; 1991)

Yaratıcılık bilinenlerden, yeni bir şeyler ortaya çıkarma, yeni özgün bir senteze varma, bir takım sorulara yeni çözüm yolları bulma, yeni fikir ve ürünler ortaya koyma, şeklinde tanımlanabilir. Yaratıcı bir kişide merak sabır, buluşlar yapma yeteneği ile orijinal düşünme, deney ve araştırmalar yapabilme, ve sentezci yargılara varabilme yeteneği bulunmaktadır. Yaratıcı kişilerin davranış ve tutumlarında oldukça bağımsız davrandıkları ileri sürülmektedir (Zimbardo; 1979, San; 198' Geogry 1987; Berger; 1988).

Zeka ve yaratıcılık, çocuğun doğuştan getirdiği yeteneklerdir. Uygun çevre koşulları ve eğitimle her ikisi de keşfedilebilir ve gelişmesine yardımcı olunabilir.

Araştırmalar, yüksek düzeyde zekanın yüksek düzeyde yaratıcılığı garanti etmediğini, yaratıcılıkla zeka arasında çok yüksek bir korelasyon olmadığını daha zeki bir bireyin daha yaratıcı bir birey anlamına gelmediğini göstermektedir.

Yaratıcılık Nelerle İlişkilidir ?

1. Kelime akıcılığı; tamamen söz dizimi ile ilgili akıcılıktır,
    

2. Çağrışım akıcılığı; Verilen bir kelimenin eş anlamlarını bulma . Bu durum anlamsal yetenekle ilgilidir.
    

3. İfade akıcılığı; ifade edilmek istenen anlamlı farklı söz öbekleri veya cümlelerle ifade edebilme . bu da anlamsal yetenekle ilgilidir.
    

4. Fikirsel akıcılık; Belli gereksinimi karşılamak için düşünme üretme yeteneğidir. Örneğin bir tuğlanın farklı kullanımlarını bulmak veya kısa bir hikayeye uygun başlıklar bulabilmek gibi.

   Yaratıcılığı Destekleyen Öğretmen Özellikleri

   • Öğrencileri bir birey olarak kabul etme ve öyle davranma.
      

   • Öğrenciyi özgür olmaya özendirme,
      

   • Öğrencilere iyi bir model olma,
      

   • Heyecanlı olabilme
      

   • Öğrencileri eşit kabul edebilme
      

   • Öğrencileri doğrudan ödüllendirebilirle
      

   • Öğrenciye ilgi gösterme
      

   • Sürekli okuyan kişiler olabilme
      

   • İkili ilişkide kolay iletişim kurabilme

   Yaratıcılığı Engelleyen Öğretmen Özellikleri

   • Öğrencinin cesaretini kırma
      

   • Güvensizlik
      

   • Aşın eleştirme
      

   • Davranışlarında bir uçtan diğer uca gidip gelme
      

   • Heyecan duymama
      

   • Düz okumayı vurgulama
      

   • Dogmatik ve katı olma
      

   • Alanıyla ilgili gelişmeleri izlememe
      

   • Genelde yetersiz olma
      

   • İlgi alanı dar olma
      

   • Sınıf dışında tartışma ve konuşma yeteneği olmama (Chambers; 1973)

   Yaratıcı Düşüncenin Okulda Geliştirilmesi

   Öğretmen, öğrencinin kendini özgür hissedeceği, bir öğrenme (öğretme) ortamı yaratmalıdır. Yaratıcılık, 2-7 yaşlar arasında dramatizasyon, gösterim, yaratıcı drama, rol yapma gibi tekniklerle geliştirilebilir. Bu yaşlar somut işlemler dönemine denk düştüğünden eğitsel oyunlar eğitim ortamında sıkça kullanılmalıdır. 11-15 yaşlarında ise çocuk soyut işlemler dönemine girmiştir. Bu dönemde şiir, öykü, anı yazma, resim yapma, bilimsel düşler kurma ve geliştirme daha baskındır. Bu dönemde de bu tür etkinliklere yer verilmelidir.

Sayfa Başı

YAŞAM BECERİLERİ ve DERS DIŞI ETKİNLİKLER

Yaşam becerisi nedir?

Uluslar arası Gençlik Kuruluşu ve Nokia işbirliği ile Nisan 2000 tarihinde kurulan "Make a Connction" projesinde “Yaşam becerileri", günümüz dünyasında herkesin başarılı olmak için sahip olması gereken bir dizi beceri ve özellik olarak tanımlanmıştır.

Bir diğer kaynakta ise, "yaşam becerileri", teknik beceriler olmaktan çok, insanların günlük yaşamlarını ve çalışma hayatındaki yükümlülüklerini yerine getirmek için kullandıkları beceriler olarak tanımlanmıştır.

“Yaşam becerileri, bireyin toplum içinde, çalışma ortamında mutlu,
üretken, kurallara uyan, ve erdemli vatandaş, çalışan ve aile üyesi
olarak yer almasına yardımcı olur”.

“Yaşam becerilerini kazanmak çocukların ve gençlerin modern hayatın gereklerini yerine getirmelerine yardımcı olur”.

“Yaşam becerilerinin kazandırılması çocukların,
Sağlıklı bireyler olmalarına,
Sorumluluk içinde davranmalarına,
Kapasitelerini en üst düzeyde kullanmalarına,
Yaşamda daha iyiye ulaşmalarına yardımcı olur”.

Öz olarak, insan vücudunun kullanım kılavuzudur. Bu beceriler çocukların;
Beden sağlıklarını korumalarına,
Kendilerini gerçekleştirmelerine,
İnsanlarla uyum içinde çalışmalarına,
Mantıklı kararlar vermelerine,
Kendilerini korumalarına,
Yaşamdaki hedeflerine ulaşmalarına yardımcı olur”.

“Yaşam becerileri çocukların, kendilerini ve yaşam içerisindeki potansiyellerini anlamalarına yardımcı olur”.

“Yaşam becerilerinin bir bütün olarak geliştirilmesi, çocukların çevreleriyle çok daha etkili bir biçimde beraberlik kurmalarına ve sağlıklı, üretken davranışlar göstermelerine yardımcı olur”.

“Yaşam Becerileri, günümüzde her bireyin sahip olması gereken bir dizi beceri ve niteliktir”.

“Gencin gelişimi, onu toplum kurallarına ve geleneklerine uygun olarak üretken ve mutlu bir hayata hazırlayan zihinsel, fiziksel, toplumsal ve duygusal olgunlaşma sürecidir”.

“Beceri bir şeyi iyi bir şekilde yapmak için öğrenilmiş yetenektir. Yaşam becerileri insanların üretken ve mutluluk verici bir yaşam sürmeleri için öğrenmeleri gereken yeteneklerdir”.

“Öğrencilerin, yaşamda isteklerine ulaşmaları ve toplumun dokusunu güçlendirebilmeleri için yaşam becerilerinin hayati önemi olduğuna inanıyoruz”.

“Misyonumuz, öğrencinin aile, toplum, eğitim ve iş ortamına etkin katılımına yardımcı olacak öğrenme deneyimleri kazandırmaktır”.

“Yaşam becerilerinin kazanılmamış olması, bireyin kapasitesini tam olarak kullanmasını engeller. Yaşam becerilerini kazanmamış öğrenciler, bilgi ve becerilerini kullanmakta zorluk çekerler”.

“Eğitimciler, öğrencilerin çalışma ortamında ve toplum içinde
başarılı olmasını sağlayacak gerekli yaşam becerilerini kazanması için yeni stratejiler belirlemelidir”.

Gençler için program geliştiren uzmanlar, gençlerin ihtiyaç
duydukları bilgileri öğreneceği ve becerileri geliştireceği eğitim
olanakları sağlamalıdır.
Yaşam becerileri eğitimi, insan yaşamının her devresinde farklı düzeyler ve etkinliklerle verilebilir.
Ve yaşam becerilerini öğrenmenin anahtarı, öğrenci ile öğretmen ya da çocuk ile anne baba arasındaki etkileşimdir.

Uzmanlar, genel olarak yaşam becerilerinin deneyimle kazanıldığı konusunda fikir birliği içindedir. Bu nedenle, yaşam becerileri tam olarak kazanılana kadar tekrar edilmesi gerekmektedir.

“Gençlerin yaşamlarında başarıyı yakalamalarını garanti etmek için ihtiyaç duydukları özel becerilerle ya da istenen davranışlarla ilgili net bir sınıflama yapılamamaktadır”.
Bunun yerine gencin kendisinden beklenen toplumsal hedeflere ulaşamadığında ortaya çıkacak problemli davranışları belirlemek daha kolaydır.

Çok sayıda uzman tarafından önerilen modeller incelenerek bazı uygun yeterlilik sınıfları oluşturulmuştur. Bu sınıflamalar yaşam becerilerini geliştirmek için bir temel oluşturmada kullanılabilir.

Yaşam becerileri nelerdir?

• “Duygularını etkili biçimde yönetebilmek,

• Madde bağımlılığından kurtulmak,

• Ahlaki kararlar almak,

• Düşünme ve neden sonuç üretmek,

• Karmaşık sorunları çözebilmek, “ 

• “Kaynaklara ulaşıp, etkili kullanmak,

• Etkin bir aile, çalışma grubu katılımcısı olmak,

• İletişim becerileri,

• Karar verme,

• Eleştirel düşünme,

• Empati,

• Stresle başa çıkma.”
   

• “İletişim ya da kişiler arası beceriler:Kendini ifade edebilme ve farklı kültürlerden ya da yapılardan insanlarla iletişim kurabilme becerisi.
  Çatışma yönetimi: Diğer insanlarla yaşanan çatışmaları gidermeye yardımcı olmak ve bireyin kendi olumsuz duygularını denetleyebilmesi”.
   

• “Katılım: yer aldığınız gruba, topluma katkınız.

• İşbirliği: Grup/Takım içinde çalışma, uzlaşma ve liderlik yapma becerisi.

• Yaratıcı düşünme: Problemlere ve durumlara, yaratıcı, yenilikçi çözümler üretme becerisi”.

• Eleştirel düşünme: Soru sorma, bilgiyi, durumu ve otoriteyi irdeleme becerisi.

• Empati becerileri: Diğer insanlarla daha derin ilişki kurma becerisi.

• Duyguların yönetimi: Bireyin kendi duygularını denetleme ve duygularını ifade edebilme becerisi.
  Kendine ve diğer insanlara saygı duyma

• Sorumluluk: Bireyin kendi hayatını yönetme, diğer insanlara karşı sorumlu olma ve bir şeylerin ya da birilerinin sorumluluğunu alma becerisi.

• Öz güven: İyi tercihlerde bulunma, arkadaşların baskısına karşı koyabilme ve güçlü bir kişilik geliştirmek için gerekli olan nitelik.
  Olumlu bir görüntü çizmek,
  Kişisel ve mesleki gelişme becerileri,
  Kariyer seçeneklerini bilme,
  İletişim becerilerini geliştirme (Çatışma yönetimi ...)
  Gerçek yaşam becerilerini geliştirme (bütçe planlama)
  Finansal okur yazarlık vb.

ÖME ‘DE YAŞAM BECERİLERİ

• Problem Çözme
  Eleştirel Düşünme
  Karar Verme
  Yaratıcı Düşünme
  Hedef belirleme ve başarma
  Cesaret
  Siz ve değerleriniz
  Kötü alışkanlıklarla mücadele
  Kariyer planlama (Kendine uygun)
  Hayır diyebilme
  Öfke, düş kırıklığı ile başa çıkma
  Ön yargı
  Şiddet
  Arkadaşlık
  Aile ile ilişkiler
  İş birliği
  Liderlik
  Baskılarla başa çıkma
  Vatandaşlık bilinci
  Yardım isteyebilme
  Anlaşmazlıkları belirleme ve başa çıkma
  Güvenilir olma
  Saygı (kendine ve başkasına)
  Sorumluluk
  Sorumlu olma
  Doğru olanı yapma
  Duyarlılık
  İyi ahlak
  Dürüstlük
  Dinleme
  Konuşma
  Okuma
  Yazma
  İletişim kaynaklarını doğru kullanma
  Zamanı ve kaynakları etkili kullanma
  Bütçe planlama
  İletişim araçlarını etkili ve doğru kullanma
  Öğrenmeyi öğrenme
  Öz değerlendirme

NASIL ?

Örnek : İşbirliği

NASIL PAYLAŞIMCI BİR İNSAN OLUNUR ?

İnsanları dikkatle DİNLEYİN ve söylediklerini anladığınızdan emin olun.
Sahip olduklarınızı PAYLAŞIN.
Bir şeyi kimse yapmak istemiyorsa ya da aynı şeyi birden fazla kişi yapmak istiyorsa, SIRAYLA yapın.
Önemli çatışmalar yaşandığında UZLAŞIN.
KENDİNİZE AİT OLAN BÖLÜMÜ en iyi şekilde yapmaya çalışın. Diğerlerini de aynı şekilde yapmaları için teşvik etmiş olursunuz.
İnsanların katkılarını TAKDİR edin.
Ellerinden gelenin en iyisini yapmaları için insanları CESARETLENDİRİN.
İNSANLARA GEREKLİ OLDUKLARINI HİSSETTİRİN. Böylece birlikte çalışmak çok daha eğlenceli olacaktır.
KİMSEYİ DIŞLAMAYIN. Herkesin verebileceği bir şeyler vardır ve kimse dışlanmaktan hoşlanmaz.

EĞİTİM HEDEFLERİ

Öğrenciler grup içinde uyumlu bir şekilde çalışmak için işbirliğinin temel bir beceri olduğunu öğrenirler.
Öğrenciler paylaşımcı bir insan olmanın yararlarını öğrenirler.
Öğrenciler paylaşımcı insanların birbirlerine ne şekilde davrandığını öğrenirler.

Örnek Uygulamalar

VİDEO (HİKAYE)

Ahmet popüler okul orkestrasının baş şarkıcısıdır. Grubun çalışmak istediği bir şarkıda kendisine vokal yapma görevi verilince grubuyla çalışmaktan vazgeçer. Bu tavrıyla sadece grup üyelerini üzmekle kalmaz, kendisi de çok sevdiği bir işi yapamaz. Ahmet keşke biraz daha paylaşımcı olabilseydi!

TARTIŞMA SORULARI

1. Grup halinde çalışmanın eğlenceli yanları nelerdir?  Neler grup halinde çalışmayı eğlenceli olmaktan çıkarır?
    

2. İşbirliği” sözcüğünün anlamı nedir?
    

3. Evde ya da okulda işbirliği ile yaptığınız işlere birkaç örnek veriniz.
    

4. Ahmet arkadaşları ile işbirliği yapmakta neden bu kadar zorluk çekti?
    

5. Grup arkadaşlarında ayrılmaya karar verdiğinde Ahmet ve arkadaşları sizce neler hissettiler?
    

6. Paylaşımcı bir insan olmak için (sayfanın başında verilenlerin dışında) neler yapılmalıdır.
    

7. Grubun önemli bir üyesi olduğunuzu hissetmenize ne/neler neden olur?.    
    

8. İşbirliği ile sadece bir grup içinde yer almak arasındaki fark nedir?
    

9. Bu hikaye/ videodan neler öğrendiniz?

ÖĞRENCİ ETKİNLİKLERİ

1. Öğrencileri küçük gruplara ayırın (her bir grup için beş öğrenci olabilir). Görevleri yeni bir hayvan keşfetmektir. Bu hayvana bir isim bulup resmini çizmelerini, nerede ve nasıl yaşadığına karar vermelerini isteyin. Her grup yarattığı hayvanı ve nasıl işbirliği yaparak çalıştıklarını sınıfa anlatsın.
    

2. “Nasıl işbirliği yapılır” posteri düzenleyin. İşbirliği davranışlarını listeleyin ve duvarda bir süre sergileyin.
    

3. İşbirliği içinde olmanın yararları nelerdir? Yararlarını listeleyin.

YAZMA ÖDEVİ

1. Grup halinde yaşadığınız iyi bir deneyimi düşünün. Bu çalışmayı iyi yapan neydi? Kötü bir deneyimi düşünün. Bu çalışmayı kötü yapan neydi? Kıyaslama yapın ve bu kıyaslamadan ne öğreniyorsunuz?
    

2. İşbirliğine uygun biri misiniz? Yukarıda verilen özelliklere göre kendinize not verin (1= çok kötü ve 5= müthiş). Her bir özellikle ilgili olarak neden başarılı ya da başarısız olduğunuzu ve geliştirmek için neler yapabileceğinizi belirtin.
    

3. İşbirliği yapmakta zorlandığınız bir zamanı anlatın. Durumu zorlaştıran neydi? Siz bu durum karşısında ne yaptınız? Bu durumu kolaylaştırmak için yapabileceğiniz bir şey var mıydı?
    

4. Bir sabah yataktan çok olumsuz bir ruh haliyle kalktığınızı düşünün. Gün boyunca hiç kimse ile hiçbir şekilde işbirliği yapmamaya kararlısınız. Arkadaşlarınız ve öğretmeniniz size bakıp, bugün sana ne oldu diyecek kadar tutumunuzun belirgin olması gerekiyor. Nasıl davranışlar göstereceğinizi yazın.
    

5. Herhangi birinin, bir sınıf arkadaşınızın sizinle işbirliği yapmadığı bir anı düşünün ve bu kişiye bir mektup yazın. Mektubunuzda o kişinin davranışlarını, kendinizi nasıl hissettiğinizi ve bu kişiden gelecekteki beklentilerinizi belirtin.
    

6. Dünyada, insanların işbirliği yaparak çözebilecekleri bir problemi yazın. Neden bu konuda işbirliği yapılmıyor? Nasıl işbirliği yapılabilir?
    

EV ÖDEVLERİ

Ailenin katılımını sağlamak için “Aile İçin” formunu öğrenci ile birlikte eve yollayın Öğrencilere hikayeyi/videoyu aileleri ile tartışmalarını söyleyin.

1. Aile içinde işbirliğini tartışın. Ne şekilde işbirliği yapıyorsunuz ve bunun eğlenceli tarafı ne? Hangi konularda yeteri kadar işbirliği yapmıyorsunuz ve bu işleri nasıl zorlaştırıyor ya da hoş olmayan hale getiriyor? “Aile İşbirliği” panosu hazırlayın ve aile içerisinde işbirliğini artırmak için neler yapılabileceğini düşünün.
    

2. Bir hafta süreyle evde, okulda ve herhangi başka bir yerde işbirliği yapmanızı gerektiren işlerin listesini çıkarın. Haftanın sonunda ne kadar işbirliği yaptığınız konusunda kendinize not verin.
    

3. Ailenizle birlikte bir televizyon programı seçip, izleyin. Bu programdaki insanların davranışlarını işbirliği açısından değerlendirin (olumlu ve olumsuz örnekleri). Bir liste çıkarın ve bunu sınıf içinde yazılı ya da sözlü olarak sunun.

DERS DIŞI ETKİNLİKLER

ÖME'de ders dışı etkinliklerin, okullarda uygulanan eğitici kollarla sınırlı olarak değil, çocuğun yaşam becerilerini geliştirmesine, öğrenmeyi öğrenmesine ve doğal olarak akademik başarısını arttırmasına uygun olarak düzenlenmesi önerilmektedir.

ÖME'de aile çocuğunun katıldığı etkinlikleri takip eder ve ona gereken desteği sağlar. Programda ön görülen teknik, yöntem ve stratejiler, çocuğun sadece sınıf içerisinde derse etkin katılımını sağlamaya yönelik değildir. Öğrenci okul dışında da öğrenmeye, araştırmaya, inceleme yapmaya yönlendirilir. ÖME'de öğrenme asla sınıfın duvarlarıyla sınırlı olmadığından, ders dışı etkinlikler okulda yürütülen eğitici kol çalışmaları ile sınırlı kalmaz. Ders dışı etkinlikler öğrencinin öğrenme adına yaptığı tüm çalışmaları kapsar.

ÖME'de bir ölçme aracı olarak önerilen performans ödevleri ile öğrencinin ders dışındaki başarısı kolaylıkla takip edilebilir.

Sayfa Başı

---------- 0 ---------

II. Bölüm sonu